Những năm gần đây, bên cạnh các khái niệm như “grey divorce” (ly hôn ở tuổi xế chiều) hay “quiet divorce” (ly hôn trong im lặng), đang nổi lên như một hiện tượng xã hội đáng suy ngẫm, “walkaway wives” hay những người vợ chủ động rời bỏ hôn nhân.

Thuật ngữ này dùng để chỉ những phụ nữ là người chủ động đề nghị ly hôn, trong đó phụ nữ trung niên chiếm tỷ lệ lớn.

Chuyên gia tâm lý Georgina Sturmer cho rằng những phụ nữ thuộc kiểu người gắn bó né tránh - những người coi trọng sự độc lập và có xu hướng giữ khoảng cách cảm xúc, tránh sự thân mật để bảo vệ bản thân khỏi bị tổn thương - thường dễ lựa chọn chủ động rời đi nhiều hơn so với những người phụ nữ khác. Họ đề cao tính độc lập, cảm thấy an toàn trong khoảng cách và có xu hướng rút lui cảm xúc khi mối quan hệ không còn đáp ứng nhu cầu tinh thần.

Đáng chú ý, hiện tượng này không chỉ nói lên sự đổ vỡ của các cuộc hôn nhân lâu năm mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách phụ nữ trung niên nhìn nhận hạnh phúc cá nhân và quyết định rời khỏi những mối quan hệ khiến họ kiệt quệ về tinh thần.

Quá trình hao mòn cảm xúc diễn ra trong nhiều năm

Theo nhà trị liệu tâm lý LJ Jones, những người phụ nữ chủ động ly hôn thường không đưa ra quyết định trong lúc giận dữ. Ngược lại, đó thường là kết quả của việc xa cách về mặt cảm xúc với người bạn đời trong một thời gian dài. Trong nhiều năm, họ đã cố gắng bày tỏ nhu cầu cá nhân, tìm kiếm sự kết nối và chia sẻ cảm xúc nhưng cuối cùng vẫn cảm thấy đơn độc trong chính mối quan hệ của mình.

Trong không ít cuộc hôn nhân, sự im lặng của người vợ thường được xem như dấu hiệu cho thấy mọi thứ vẫn ổn. Thế nhưng đôi khi, chính sự im lặng ấy lại là kết quả của một quá trình hao mòn về mặt cảm xúc kéo dài, khi những mong mỏi về mặt cảm xúc không còn được đáp lại đầy đủ.

Sự im lặng ấy đôi khi lại là tín hiệu báo động muộn màng. Khi người phụ nữ ngừng than phiền hay tranh cãi, đó không phải vì mọi thứ đã ổn mà vì họ đã không còn kỳ vọng được lắng nghe.

Quyết định ra đi chỉ xuất hiện khi người phụ nữ tin rằng không còn ai có thể thay đổi, cứu vãn cuộc hôn nhân đã nguội lạnh, khi cảm giác mệt mỏi và bất lực đã tích tụ quá lâu. Chuyên gia tâm lý Georgina Sturmer cho rằng đây là lựa chọn của những người đã kiệt sức vì chờ đợi và hy vọng, khi cảm giác không được trân trọng và không hạnh phúc ngày một rõ rệt.

Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ trung niên chiếm phần lớn trong nhóm “walkaway wives”. Theo báo Independent, một bản báo cáo do nền tảng dành cho phụ nữ trung niên NOON cùng một số đối tác thực hiện, cho thấy gần một nửa các vụ ly hôn hiện nay bắt đầu từ những người phụ nữ trung niên. Cũng theo khảo sát, 56% phụ nữ cho biết họ sẵn sàng kết thúc hôn nhân nếu không còn hạnh phúc, và 76% những người đã ly hôn nói rằng họ sẽ không ngần ngại đưa ra quyết định tương tự thêm một lần nữa.

Trung niên: thời điểm nhìn lại bản thân và cuộc hôn nhân

Nhà tâm lý LJ Jones lý giải rằng trung niên là giai đoạn phụ nữ bắt đầu nhìn lại cuộc đời. Sau nhiều năm ưu tiên con cái, gia đình và bạn đời, nhiều người nhận ra mình đã hy sinh quá nhiều nhu cầu cá nhân. Khi con cái trưởng thành và áp lực xã hội dần giảm bớt, câu hỏi về bản sắc, chất lượng sống và ý nghĩa của hôn nhân trở nên cấp thiết hơn.

Ngoài ra, phụ nữ trên 50 tuổi cũng có nguy cơ trầm cảm do cảm giác hối tiếc vì chưa từng sống một cuộc đời trọn vẹn. Trong bối cảnh những định kiến xã hội về việc ly hôn dần phai nhạt và quyền tự chủ của phụ nữ trung niên ngày càng được nhìn nhận, việc rời bỏ một cuộc hôn nhân không hạnh phúc không còn bị đánh giá là thất bại cá nhân, mà là lựa chọn để tìm lại sự cân bằng và bình yên cho chính mình.

Cú sốc của người ở lại

Thực tế, không ít người chồng vẫn cảm thấy quyết định ly hôn của người bạn đời diễn ra quá đột ngột. Theo nhà tâm lý LJ Jones, việc phụ nữ dần thu mình và giữ khoảng cách cảm xúc thường không được nhận ra hoặc bị hiểu nhầm là sự cam chịu. Khi quyết định ly hôn được đưa ra, đó không phải là lựa chọn bộc phát mà là kết quả của nhiều năm chịu đựng trong im lặng.

Theo các chuyên gia, để tránh kịch bản này, người chồng cần biết lắng nghe, để ý đến những thay đổi và xem những mong muốn thầm lặng của người bạn đời như một phần cần được chăm sóc, thay vì chỉ xem đó là những lời than phiền thoáng qua.

Với nhiều phụ nữ, ly hôn không phải là điểm kết, mà là khởi đầu cho một bước chuyển mới. Xu hướng “walkaway wives” vì thế cho thấy một cách nhìn khác về hôn nhân hiện đại, nơi việc rời đi đôi khi không phải là trốn tránh mà là một lựa chọn để tìm lại sự tự do cho chính mình sau nhiều năm hôn nhân.